Đạo diễn Việt Tú cùng đội ngũ đã dành đến ba năm nghiên cứu, tìm hiểu và trực tiếp trải nghiệm nghi lễ Đạo Mẫu, gặp gỡ các đồng thầy, thanh đồng lâu năm và nghệ nhân dân gian để tìm cách giữ lại những giá trị nguyên bản, tinh tế và giàu tính nghệ thuật của nghi lễ Lên Đồng, đồng thời chuyển hóa di sản thành một tác phẩm trình diễn có khả năng tiếp cận khán giả hiện đại.
---
Thời điểm Tứ Phủ được hình thành, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu vẫn tồn tại những cách nhìn khác nhau giữa tôn giáo và mê tín. Chính vì vậy, việc đưa Lên Đồng lên sân khấu đặt ra một bài toán đặc biệt: làm thế nào để tạo ra một tác phẩm hấp dẫn về mặt nghệ thuật nhưng không làm sai lệch bản chất tốt đẹp của nghi lễ, của giá trị lịch sử. Sự tiên phong không nằm ở việc phá bỏ truyền thống mà ở khả năng hiểu đủ sâu để có thể tiết chế, lựa chọn và tái cấu trúc những giá trị truyền thống. Từ sự nguyên bản của nghi lễ tâm linh, cho tới yếu tố hấp dẫn cần có của một tác phẩm giải trí mà không phạm phải những điều không được phép.
Tứ Phủ được xây dựng như một tác phẩm dài khoảng 45 phút, gồm ba giá đồng: Chầu Đệ Nhị, Ông Hoàng Mười và Cô Đôi Thượng Ngàn. Mỗi giá mang một sắc thái riêng, từ vẻ đẹp lộng lẫy, trang nghiêm của Chầu Đệ Nhị, sự lãng mạn của Ông Hoàng Mười đến không khí rực rỡ, tưng bừng của Cô Đôi Thượng Ngàn.
---
Điểm đặc biệt của Tứ Phủ nằm ở mức độ chi tiết trong dàn dựng. Chỉ riêng phần trình diễn khăn áo ở chương đầu đã được tập luyện trong nhiều tháng trời. Hai người hầu dâng vốn thường không phải là trung tâm của nghi lễ được đưa vào cấu trúc sân khấu với những chuyển động chính xác đến từng nhịp. Mỗi lần lên xuống, mỗi động tác thay khăn áo đều được tính toán và tập đi tập lại để tạo nên sự trang nghiêm, nhịp nhàng và đúng tinh thần của nghi lễ.
---
Ngôn ngữ thị giác của chương trình cũng được phát triển từ chính chất liệu văn hóa dân gian. Các tác phẩm tranh thờ Hàng Trống được tìm kiếm, sưu tập, scan ở độ phân giải cao rồi đưa vào phần mềm đồ họa để tạo chuyển động nhưng vẫn giữ lại tinh thần và đường nét nguyên bản của dòng tranh. Không gian sân khấu sử dụng những cấu trúc cửa võng được đúc bằng composite theo hình thức điện phủ với tỷ lệ lớn hơn thực tế nhằm tạo cảm giác uy nghiêm và ấn tượng về thị giác.
---
Ngay cả khu vực đón khách cũng được cấu trúc như một phần của hành trình trải nghiệm lịch sử. Các mô hình vàng mã như ngựa, voi và những cấu trúc trang trí được thực hiện bởi các nghệ nhân có truyền thống nhiều thế hệ làm nghề với yêu cầu giữ đúng vật liệu và phương pháp thủ công dân gian thành một tác phẩm sắp đặt lộng lẫy.
---
Trang phục của thanh đồng và các nhân vật được thêu bằng tay công phu không khác gì các tác phẩm lưu giữ trong bảo tàng thời trang, trong khi âm thanh, ánh sáng và cả mùi hương được tính toán để tạo nên một trải nghiệm đa giác quan thay vì chỉ đơn thuần là một chương trình biểu diễn về di sản.
---
Sự kết hợp giữa tính nguyên bản của nghi lễ và ngôn ngữ sân khấu đương đại tạo nên tinh thần “Modern Traditional” mà đạo diễn Việt Tú và đội ngũ kiên định theo đuổi: sử dụng tư duy hiện đại để làm nổi bật giá trị truyền thống thay vì biến truyền thống thành một phiên bản minh họa hoặc hoài niệm. Chính vì thế, sân khấu không cố gắng thay thế không gian điện phủ mà tạo ra một cấu trúc đủ tinh tế để những giá trị vốn có của Đạo Mẫu được nhìn, được nghe và được cảm nhận trong một ngữ cảnh mới.
---
Sau khi ra mắt, Tứ Phủ nhận được sự quan tâm của giới văn hóa, nghệ thuật, các đại sứ đại biện, cộng đồng du khách quốc tế. Giáo sư Ngô Đức Thịnh, người được mệnh danh là Pho Từ điển sống về Nghi lễ thờ mẫu của người Việt đã đến xem và hết lòng ủng hộ chương trình. Đại sứ Phạm Sanh Châu, nguyên Đặc Phái viên của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam về các vấn đề UNESCO, người được mệnh danh là người đàn ông của những di sản văn hoá phi vật thể tại Việt Nam, các đại sứ, đại biện, tuỳ viên văn hoá của các quốc gia như Anh, Pháp, Ý, Ba Lan, Argentina, Haiti… cũng tới thưởng lãm vở diễn. Nhà thiết kế thời trang nổi tiếng thế giới Kenzo cũng từng trực tiếp đến xem chương trình tại Hà Nội.
---
Vở diễn cũng từng được giới thiệu trong các hoạt động giao lưu văn hóa quốc tế, trong đó có chương trình biểu diễn trích đoạn Cô Đôi Thượng Ngàn tại Tanzania trước sự hiện diện của Tổng Thống, Phó Thủ tướng nước này, cũng như sự kiện tại World Travel Market London năm 2016. Những hoạt động này giúp Tứ Phủ trở thành một phương tiện, một tác phẩm giới thiệu văn hóa Việt Nam thông qua ngôn ngữ mà khán giả quốc tế có thể trực tiếp cảm nhận bằng thị giác, âm nhạc và nghệ thuật trình diễn.
---
Đặc biệt, năm 2016, Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt đã trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại UNESCO. Tứ Phủ đã góp phần vào quá trình đưa những giá trị của tín ngưỡng này đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế trong thời điểm hồ sơ di sản đang được giới thiệu và nhận diện rộng rãi.
Với hơn 400 suất diễn, Tứ Phủ từng được TripAdvisor bình chọn vào nhóm những trải nghiệm biểu diễn đáng xem tại Hà Nội trong nhiều năm liên tiếp. Điều này cho thấy một sản phẩm bắt nguồn từ văn hóa bản địa hoàn toàn có thể trở thành một trải nghiệm nghệ thuật dành cho công chúng quốc tế nếu được đầu tư nghiêm túc về nghiên cứu, chất lượng biểu diễn và cách thức kể chuyện.
---
Đối với Dream Studio, Tứ Phủ không chỉ là một tác phẩm. Mà là một thử nghiệm quan trọng về khả năng chuyển hóa di sản văn hóa thành một sản phẩm nghệ thuật đương đại phục vụ công nghiệp văn hoá, du lịch mà không đánh mất giá trị nguyên bản.
Tứ Phủ cũng đã đặt đặt nền móng cho những dự án về công nghiệp văn hoá của Dream Studio sau này, đồng thời mở ra một cách tiếp cận mà Dream Studio kiên định theo đuổi: không chỉ tái hiện di sản, mà tái định nghĩa di sản bằng ngôn ngữ của thời đại.
